سقوط در ویترین عشق ابدی بازنمایی یا فروپاشی هنجارها؟
به گزارش بلاگ سان، عشق ابدی با نمایش سبک زندگی تجملاتی و رفتارهای هنجارشکنانه، به موضوعی بحث برانگیز در بین مخاطبان جوان تبدیل گشته است.
یادداشت میهمان - حسین عباسی اقدم: بتازگی سریالی با عنوان «عشق ابدی» در بخش ها و بخش های مختلفی بوسیله شبکه ی اجتماعی، مجازی و هم چنین ماه واره ای چون «Gulf Movies» با حمایت مالی شرکت های تجاری ترکیه، ترند شده است. تولیدات سریال فوق از اردیبهشت ۱۴۰۴ در رسانه های اجتماعی بازتاب گسترده ای داشته اند. حضور دو بازی گر سینمای ایران، به نامهای «پرستو صالحی» و «سحر قریشی» به عنوان مجریان و اجراکنندگان این سریال در بستری از تجمل گرایی افراطی در ویلایی لوکس ساخته شده است. اما فراتر از ظاهر پرزرق وبرق این تصاویر، باید پرسید این سناریو به دنبالِ ساختن چه الگوی ذهنی برای مخاطب ایرانی است؟
هدف گذاری و مخاطب شناسی: تجارت نوستالژی و سبک زندگی
هدف اصلی این قبیل برنامه ها، صرف نظر از شخصیت های سریال و دور از تعصبات قومی و فرهنگی، «تجاری سازی سبک زندگی» است. با بهره گیری از چهره های آشنایی که روزگاری بخشی از حافظه ی تصویری مخاطب ایرانی بودند، سازندگان در پی «عادی سازی هنجارشکنی» و تغییر سلیقه ی مخاطب هستند.
مخاطبان اصلی این سریال، قشر بزرگی از نسل جوان و نوجوان که درگیر بحران هویت و شیفته گی به سبک زندگی های فانتزی اند. در حقیقت، این سریال نه یک محصول هنری، بل که یک «ابزار اقناع» است، یعنی تمام تکنیک هایی که سبب می شود مخاطب، ضدارزش ها را به عنوان ارزش های جدید قبول کند که تحت لوای سرگرمی، مفاهیمی هم چون تجمل، بی اعتنایی به ارزش های بومی و ابزاری شدن روابط انسانی را به عنوان «سبک زندگی برتر» بازتولید می کند.
آسیب شناسی اجتماعی: وقتی «ضدهنجار» به «هنجار» تبدیل می شود
از منظر صدمه شناسی اجتماعی، رفتار این بازی گران در این سریال، نمونه ای از آنومی فردی و اجتماعی است. وقتی سلبریتی ها، به عنوان مراجع فکری، هنری و فرهنگی بخشی از جامعه، به استفاده از الفاظ رکیک، نمایش افراطی بدن (تتوها) و نوعی پوشش خارج از عرف جاری مبادرت می ورزند، در واقع درحال شکستن قبح کنش های اجتماعی هستند. در مفهوم یادگیری اجتماعی بندورا، مخاطب با مشاهده ی تقویت کننده هایی مثل پول، شهرت و ویترین های لوکس این سریال، رفتار این افراد را الگوبرداری می کند.
در این جا، کلمات رکیک و اهانت آمیز، نه یک اتفاق ناخواسته، بل که بخشی از «استراتژی جلب توجه» برای کسب لایک و بازدید بیش تر است؛ فرآیندی که در آن ادب و حرمت کلام قربانی الگوریتم های رسانه های اجتماعی می شود. مفاهیمی چون حوزه ی عمومی از دیدگاه یورگن هابرمارس (2026-1929) جامعه شناس مشهور آلمانی و نمایش از دیدگاه اروینگ گافمن (1982-1922) جامعه شناس معروف آمریکایی در تحلیل محتوای این سریال خالی از لطف نیست. از دید هابرماس، جامعه برای سلامت خود نیازمند حوزه ی عمومی است؛ فضایی که در آن شهروندان با استدلال و تفکر انتقادی درباره ی ی سرنوشت جمعی خود گفتگو کنند. تولیداتی از این دست، نمونه آشکار استحاله یا بازفئودالی شدن حوزه عمومی هستند.
بازفئودالی شدن در واقع برگشت به دوران گذشته (زمین داری) از لحاظ تاریخی ست که نوعی نظام ارباب رعیتی ست. صاحبان این سریال تعیین کنندگان اصلی سبک زندگی، رفتار و نحوه ی برقراری ارتباط، نوع پوشش و غیره هستند. این سریال با کشاندن مسایل بطورکامل خصوصی، تنش های شخصی، و حریم خانگی بازی گران به عرصه ی عمومی، نه تن ها گفتگوی عقلانی را نابود می کند، بل که حوزه ی عمومی را به ویترین زرد و میدانی برای نمایش مبتذل تبدیل می نماید.
در این جا، مخاطب بجای مواجهه با یک محتوای اجتماعی سازنده، با تماشاخانه ای روبه روست که در آن، جای عقلانیت و تفکر را هیجان لحظه ای و مصرف گرایی بصری پر کرده است. از دید اروینگ گافمن در تحلیل نمایشی، زندگی اجتماعی نوعی اجراست که در آن افراد میان صحنه ی جلویی جایی که نقاب به چهره است و نقش اجرا می شود و صحنه ی پشتی جایی که خود واقعی افراد می باشد تفکیک قائل می شوند. رفتار بازی گران در این سریال، نوعی مدیریت برداشت کاذب است.
آن ها در صحنه ی جلوییِ رسانه، رفتارهای تهاجمی، الفاظ رکیک و پوشش های خاص (مانند تتوها) را نه به عنوان ابراز هویت اصیل، بل که به عنوان ابزار صحنه برای نمایش قدرتی خیالی به کار می گیرند. این نمایش، نوعی اقتدارِ پوشالی است؛ گافمن به ما می آموزد که وقتی فردی بیش از اندازه بر نمایش تهاجمی خود اصرار دارد، نشان دهنده ی اضطراب عمیق او برای حفظ جای گاه و کنترل برداشتی است که دیگران از او دارند. این بازی گران در واقع درحال بازی نقشی هستند که در آن ضد هنجار بودن، ابزاری برای به رخ کشیدن تمایز کاذب است.
روان شناسی اجتماعی کاربردی: بحران در بازنمایی روابط
از نگاه روان شناسی اجتماعی، روش گفتگو و برقراری ارتباط در این سریال، نمودی از فردگرایی افراطی است. تعاملاتی که بجای عمق و عاطفه مندی، بر پایه ی سطحی نگری و تنش های کاذب طراحی شده اند، نوعی الگوی ارتباطی معیوب را به مخاطب عرضه می کنند. وقتی سوءتفاهم های تعمدی و درگیری های کلامی به عنوان جذابیت به خورد مخاطب داده می شود، خشم و بی احترامی در فضای عمومی جامعه بازتولید می گردد.
این رفتارها، فراتر از حریم خصوصی بازی گران، پیامی صدمه زا به جامعه مخابره می کند: اینکه برای دیده شدن و موفقیت در بازار پررقابت توجه، باید مرزهای اخلاقی را درنوردید. نتیجه ی این روی کرد، تضعیف سرمایه اجتماعی و کاهش اعتماد عمومی به نهادهای اخلاقی است؛ چونکه مخاطب جوان، تضاد فاحشی میان آنچه در فضای رسمی اخلاق مدار می آموزد و آنچه در ویترین عشق ابدی می بیند، احساس کرده و گرفتار تعارض شناختی و بیگانگی فرهنگی می شود.
جامعه شناسی مصرف و شکاف طبقاتی
از منظر جامعه شناسی انتقادی، سریال عشق ابدی بالاتر از آنکه یک محصول سرگرم کننده باشد، یک پروژه ی ایدئولوژیک در خدمت هژمونی سرمایه داری نئولیبرال است. این سریال با به تصویر کشیدن ویلای لوکس و زندگی ی پر زرق وبرق در جغرافیایی غیربومی (ترکیه)، درحال بازتولید فانتزی دست یابی به طبقات فرادست است. وقتی این برنامه ها با حمایت شرکت های ترکیه ای تولید می شوند، در عمل درحال کالایی سازی سبک زندگی هستند.
این امر نه تن ها به ایجاد یک شکاف طبقاتی ذهنی دامن می زند، بل که نوعی محرومیت نسبی را در مخاطب به وجود می آورد. مخاطبی که درگیر بحران های اقتصادی و معیشتی است، با دیدن چنین ویترینی، گرفتار سرخوردگی ساختاری می شود؛ چونکه شکاف میان واقعیت زندگی او و تصویر ایده آل نمایش داده شده به قدری عمیق است که تن ها منجربه بیگانگی فرهنگی و خشم فروخورده می گردد. این برنامه ها در واقع با تحریک میل به مصرف، مخاطب را به مصرف کننده ای منفعل تبدیل می کنند که ارزش های انسانی اش به قدرت خرید و نمایش ثروت کاهش پیدا کرده است. تحلیل زبان بدن؛ وقتی آنومی به نمایش در می آیددر تحلیل روان شناختیِ زبانِ بدنِ بازیگران این سریال، با نوعی «عدمِ توافقِ رفتاری» مواجه هستیم که نشان از بحران در هویتِ شخصی و اجتماعی آنها دارد. به نکات زیر توجه کنید:
تتو و نشانه شناسی طغیان:
تتوها در بدن بازی گران، به عنوان نمادی از طغیان ضد هنجارهای سنتی در ادبیات عامه شناخته می شوند، اما در این سریال، این علائم از اصالت خود تهی شده و به ابزار تزئینی برای بازاریابی تبدیل گشته اند. زبان بدن بازی گران در لحظات نمایش این تتوها، حکایت کننده از نوعی فخرفروشی کاذب است؛ گویی بدن آنها به ویترینی برای نمایش آنارشیسم کنترل شده تبدیل گشته است.
لحن تهاجمی و اقتدار پوشالی:
به کار بردن کلمات رکیک در حین گفتگو، از نظر روان شناسی ارتباطات، تلاشی برای سلطه ی کلامی است. زبان بدن آنها در هنگام استفاده از این الفاظ مانند ژست های بدنی گشوده، خنده های عصبی و تحقیرآمیز، نشان دهنده ی یک ناامنی درونی است که با نقاب جسارت پوشانده شده است. این نوع ارتباط گیری، بجای تعامل سازنده، خشونت کلامی را به عنوان مدل ارتباطی مدرن به مخاطب دیکته می کند.
محیط و فضای قدرت:
نحوه ی قرارگیری و حرکت بازی گران در ویلای لوکس، نوعی زبان بدن فاصله گذار است. آنها با زبان بدن خود، مرزی نامرئی بین خود به عنوان برندگان بازی سرمایه و مخاطب به عنوان تماشاگران محروم ایجاد می کنند. این حرکات، ناخودآگاه جمعی مخاطب را هدف قرار داده و پیامی مخرب صادر می کند: «تن ها در صورت پذیرش این سبک زندگی پرخاش گرانه و بی پرواست که میتوان در دنیای جدید، دیده شد.»
این پست بلاگ سان را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین پستهای مرتبط
نظرات کاربران بلاگ سان در مورد این مطلب