استقلال اقتصادی زنان سرپرست خانوار فراتر از وام و کمک معیشتی
به گزارش بلاگ سان، کارشناس حوزه زنان با تأکید برحمایت های لازم بر زنان سرپرست خانوار اظهار داشت: حمایت های مؤثر باید علاوه بر تامین معیشت، دسترسی به بازار کار، امنیت شغلی، پوشش بیمه ای و درآمد پایدار را فراهم آورند.
خبرگزاری مهر - گروه جامعه:
زنان سرپرست خانوار برای تأمین هزینه های زندگی و آینده فرزندان خود با چالش های گوناگونی رو به رو هستند؛ چالش هایی که با دریافت کمک های مقطعی یا وام های اشتغال لزوماً برطرف نمی شوند. پایین بودن دستمزد، نبود بیمه و امنیت شغلی، هزینه های مراقبت از فرزندان و دشواری دسترسی به بازار فروش، همچون عواملی هستند که می توانند حتی زنان شاغل را هم در چرخه فقر نگه دارند. در چنین شرایطی، بازبینی در سیاستهای حمایتی و حرکت از کمک های مقطعی به سوی توانمندسازی پایدار، ضرورتی جدی است. راضیه مکوندی کارشناس ارشد حوزه زنان و خانواده در گفتگو با خبرگزاری مهر، ابعاد این مورد و راهکارهای تقویت استقلال اقتصادی زنان سرپرست خانوار را بررسی نموده ایم. مشروح این گفتگو را در ادامه می خوانید.
حمایت های دولتی تا چه اندازه به استقلال مالی زنان سرپرست خانوار کمک می کند؟
حمایت های دولتی از زنان سرپرست خانوار خیلی مهم هستند و نقش برجسته ی در پیشگیری از سقوط خانواده به فقر و تأمین حداقل نیازهای زندگی دارند؛ اما باید بین حمایت معیشتی و استقلال مالی تفاوت قائل شویم. مستمری، کمک هزینه و بسته های حمایتی می توانند قسمتی از هزینه های خوراک، اجاره خانه یا تحصیل فرزندان را پوشش دهند، ولی به تنهایی زنان سرپرست خانوار را به استقلال مالی نمی رسانند.
در سیاستگذاری های کشور هم فقط به کمک معیشتی توجه نشده است. حمایت های سازمان بهزیستی و کمیته امداد، تسهیلات اشتغال، بیمه و برنامه های توانمندسازی، در کنار ظرفیتهای قانونی پشتیبانی از مشاغل خانگی و تسهیلات اشتغال زائی، ابزارهایی هستند که می توانند به ایجاد درآمد پایدار کمک کنند. برای مثال، در دستورالعمل اجرائی تسهیلات اشتغال سال ۱۴۰۴، برای اشتغال زنان سرپرست خانوار اولویت درنظر گرفته شده است.
اما نکته مهم اینست که دریافت وام یا گذراندن دوره آموزشی را نباید به مفهوم توانمندسازی کامل دانست. فرض کنید زنی سرپرستی دو فرزند را برعهده دارد و با دریافت وام، کار خیاطی راه می اندازد؛ اگر مشتری ثابت نداشته باشد، مواد اولیه گران شود یا امکان سپردن فرزندان به فرد مطمئنی را نداشته باشد، امکان دارد با وجود بدهی، درآمد کافی به دست نیاورد. درمقابل، امکان دارد زنی شانس بیشتری برای رسیدن به درآمد مستمر دارد که متناسب با نیاز بازار آموزش های لازم را دیده و دسترسی به مشتری و امکان فروش اینترنتی دارد.
همچنین امکان دارد خانمی در یک فروشگاه یا کارگاه مشغول به کار شود، اما به سبب نداشتن بیمه، قرارداد مشخص یا درآمد متناسب با هزینه های زندگی، همچنان در معرض فقر قرار داشته باشد. بنابراین، صِرف اشتغال هم همیشه به مفهوم استقلال اقتصادی نیست؛ کیفیت شغل و امنیت درآمد هم اهمیت دارد.
نکته کمتر دیده شده اینست که زنان سرپرست خانوار گروه یکدستی نیستند. نیازهای زن جوانی که فرزند خردسال دارد، با زنی که در آستانه سالمندی است متفاوت است. برای بعضی ها ورود به بازار کار اولویت است؛ برای برخی دیگر، حفظ شغل موجود، برخورداری از بیمه یا فراهم شدن خدمات مراقبتی اهمیت بیشتری دارد.
به نظر من، حمایت مؤثر باید سه بخش را هم زمان پوشش دهد: تأمین حداقل معیشت برای پیشگیری از فقر، ایجاد فرصت واقعی برای کسب درآمد و فراهم کردن امنیت اقتصادی در طولانی مدت بوسیله بیمه و حمایت های پایدار.
همچنین لازم است نتیجه برنامه ها با شاخص هایی مانند تداوم اشتغال، میزان درآمد بعد از کسر هزینه ها و کاهش وابستگی به کمک های معیشتی سنجیده شود، نه فقط تعداد وام های پرداخت شده یا دوره های آموزشی برگزارشده.
هدف نهائی این نیست که زن سرپرست خانوار از دریافت حمایت محروم شود؛ هدف اینست که حمایت دولتی، متناسب با شرایط او، هم پشتوانه زندگی امروز باشد و هم امکان ساختن آینده ای باثبات تر را فراهم آورد.
چرا برخی زنان سرپرست خانوار با وجود اشتغال همچنان در فقر هستند؟
پاسخ اینست که اشتغال به خودی خود به مفهوم خروج از فقر نیست؛ مهم اینست که زن سرپرست خانوار از چه راهی درآمد کسب می کند، این درآمد چقدر است و در انتها ماه چه مقدار از آن برایش باقی می ماند. بعضی زنان سرپرست خانوار شاغل اند، اما درآمدشان فقط هزینه های ضروری زندگی را پوشش می دهد و مجالی برای پس انداز، درمان، آموزش فرزندان یا مواجهه با هزینه های پیشبینی نشده باقی نمی گذارد. پژوهش های انجام شده در رابطه با زنان سرپرست خانوار در ایران هم به مشکلاتی مانند دسترسی محدود به مشاغل پردرآمد، اشتغال غیررسمی و تعدد مسئولیت های خانوادگی اشاره کرده اند.
یکی از دلیلهای مهم که باید به آن اشاره کنم، فاصله میان دستمزد و هزینه واقعی زندگی است. به عنوان نمونه، زنی که در یک فروشگاه کار می کند امکان دارد هر ماه حقوق مشخصی بگیرد، اما با افزایش اجاره خانه، هزینه رفت وآمد، خوراک و مخارج مدرسه فرزندان، درآمدش دیگر پاسخ گوی نیازهای خانواده نباشد. در چنین شرایطی، او شاغل است، اما همچنان امکان دارد برای پرداخت هزینه های ضروری از اطرافیان قرض بگیرد یا از نیازهای شخصی خود صرف نظر کند.
دلیل دیگر، نوع و کیفیت اشتغال است. قسمتی از زنان به مشاغل روزمزد، فصلی، خانگی یا بدون قرارداد رسمی روی می آورند؛ مشاغلی که امکان دارد درآمد ثابتی نداشته باشند و در بسیاری موارد دسترسی به بیمه و مزایای شغلی در آنها محدود باشد. برای مثال، زنی که در خانه سفارش خیاطی می گیرد، امکان دارد در بعضی ماه ها سفارش زیادی داشته باشد و در ماه های دیگر تقریبا بیکار بماند. یا زنی که در یک کارگاه کوچک فعالیت می کند، با تعطیلی موقت کارگاه، بدون درآمد بماند. بنابراین، همانطور که در شروع پاسخم عرض کردم، صِرف داشتن شغل، امنیت اقتصادی ایجاد نمی کند.
نکته مهم دیگر، هزینه هایی است که برای ادامه اشتغال پرداخت می شود. زنی که فرزند خردسال دارد، امکان دارد بخش قابل توجهی از درآمدش را صرف مهدکودک یا مراقبت از کودک کند. اگر فرزندش بیمار شود یا مدرسه تعطیل باشد، شاید ناچار شود چند روز کار نکند و قسمتی از دستمزدش را از دست بدهد. درواقع، مسئولیت مراقبت از فرزندان می تواند هم هزینه های زندگی را افزایش دهد و هم امکان کسب درآمد بیشتر را محدود کند.
از سوی دیگر، فقر فقط به میزان درآمد ماهانه مربوط نیست؛ نداشتن پس انداز و دارایی هم خانواده را لطمه پذیر می کند. فرض کنید دو زن درآمد تقریبا یکسانی دارند؛ یکی خانه شخصی دارد و دیگری مستأجر است. طبیعی است که زن مستأجر، حتی با همان میزان درآمد، فشار اقتصادی بیشتری را تحمل می کند. اگر بیماری، خرابی وسایل خانه یا هزینه ناگهانی تحصیل فرزند هم به این شرایط اضافه شود، امکان دارد خانواده به سرعت با بحران مالی رو به رو شود.
در کنار این مسائل، باید به فرسودگی جسمی و روانی هم توجه کرد. زنی که تمام روز بیرون از خانه کار می کند و بعد از برگشت به خانه، مسئولیت پخت وپز، نظافت، رسیدگی به فرزندان و پیگیری امور خانواده را برعهده دارد، فرصت کمتری برای یادگیری مهارت های جدید، پیشرفت شغلی یا جست وجوی کار بهتر خواهد داشت. این چرخه می تواند او را برای سال ها در شغلی کم درآمد نگه دارد.
بنابراین، برای کاهش فقر زنان سرپرست خانوار، باید افزون بر ایجاد فرصت اشتغال، به افزایش راندمان و دستمزد، امنیت شغلی، پوشش بیمه ای، امکان پیشرفت حرفه ای و دسترسی به خدمات مراقبتی توجه کرد. همینطور پشتیبانی از این زنان نباید فقط بر طبق شاغل یا غیرشاغل بودن آنها سنجیده شود؛ گاهی زنی که شاغل است، به سبب درآمد ناکافی و هزینه های سنگین، به حمایت بیشتری نیاز دارد.
معیار موفقیت سیاستهای اشتغال زنان سرپرست خانوار این نیست که چند نفر وارد بازار کار شده اند؛ بلکه اینست که چند نفر توانسته اند با درآمد حاصل از کار، زندگی باثبات تری بسازند، در مقابل بحران های مالی دوام بیاورند و آینده فرزندانشان را با اطمینان بیشتری دنبال کنند.
تسهیلات و وام های اشتغال تا چه اندازه به درآمد پایدار این زنان منجر می شود؟
تسهیلات و وام های اشتغال می توانند نقطه آغاز خوبی برای استقلال اقتصادی زنان سرپرست خانوار باشند، اما پرداخت وام به تنهایی تضمین کننده درآمد پایدار نیست؛ مهم اینست که وام به یک فعالیت اقتصادی قابل دوام تبدیل گردد. درواقع، وام سرمایه اولیه را فراهم می آورد، اما به جهت اینکه این سرمایه به درآمد مستمر برسد، باید بازار فروش، مهارت متناسب با نیاز مشتری و امکان مدیریت کسب و کار هم وجود داشته باشد.
در سیاستگذاری کشور ظرفیت هایی برای این کار در نظر گرفته شده است. برای مثال، در دستورالعمل اجرائی تبصره ۱۵ قانون بودجه سال ۱۴۰۴، بر پشتیبانی از اشتغال زنان سرپرست خانوار و مشاغل خانگی تاکید شده و امکان پرداخت مرحله ای تسهیلات متناسب با پیشرفت طرح هم پیشبینی شده است. این ظرفیت ها می توانند به هدفمندترشدن حمایت ها کمک کنند؛ خصوصاً اگر اجرای آنها با نظارت و پشتیبانی واقعی همراه باشد.
برای روشن شدن موضوع، فرض نماییم زنی با دریافت وام، تجهیزات تهیه غذای خانگی خریداری می کند. اگر قبل از دریافت وام، مشتریان احتمالی را شناسایی کرده باشد و بتواند با اداره ها، مدارس یا شرکت های اطراف برای سفارش غذا ارتباط بگیرد، احتمال موفقیت کارش بیشتر است. اما اگر تمام وام را صرف خرید تجهیزات کند و بعد تازه به فکر پیداکردن مشتری بیافتد، امکان دارد با این که امکانات در اختیار دارد، درآمد کافی نداشته باشد.
نکته ای که کمتر به آن توجه می شود، زمان رسیدن کسب و کار به سوددهی است. خیلی از فعالیتهای اقتصادی از همان ماه اول درآمد کافی ندارند؛ درحالی که اقساط وام از زمان مشخصی باید پرداخت گردد. اگر زن سرپرست خانوار هم زمان هزینه اجاره، خوراک و تحصیل فرزندان را هم تأمین کند، فشار بازپرداخت می تواند او را مجبور کند قسمتی از سرمایه کسب و کار را برای هزینه های روزمره مصرف کند. در این حالت، وامی که قرار بود زمینه اشتغال را فراهم آورد، امکان دارد به بدهی تبدیل گردد.
موضوع دیگر اینست که همه زنان سرپرست خانوار لزوماً به یک نوع حمایت نیاز ندارند و درحقیقت زنان سرپرست خانوار طیف ناهمگنی را می سازند که هرکدام نیازها، چالش ها و دغدغه های مربوط به خودشان را دارند. زنی که مهارت و مشتری دارد، اما سرمایه خرید تجهیزات ندارد، با زنی که هنوز مهارت مشخص یا شناختی از بازار ندارد، شرایط متفاوتی دارد. برای گروه دوم، آموزش کاربردی، مشاوره کسب و کار و آشنایی با شیوه های فروش باید قبل از پرداخت وام یا هم زمان با آن فراهم گردد. برای گروه اول هم دسترسی به مواد اولیه، بازار فروش و امکان توسعه فعالیت اهمیت بیشتری دارد.
به نظر من، بهتر است موفقیت تسهیلات اشتغال با تعداد وام های پرداخت شده سنجیده نشود، بلکه بررسی شود چند کسب و کار بعد از یک یا دو سال همچنان فعال اند، چه میزان سود واقعی دارند و آیا درآمدشان به تأمین پایدار هزینه های خانواده کمک کرده است یا خیر. همینطور لازم است شرایط بازپرداخت با دوره راه اندازی کسب و کار تناسب داشته باشد و زنان برای فروش محصولات و خدمات خود به شبکه های بازاریابی و بازارهای محلی و اینترنتی دسترسی پیدا کنند.
وام زمانی به توانمندسازی واقعی منجر می شود که زن بعد از انتهای دوره تسهیلات هم بتواند کسب وکارش را ادامه دهد، هزینه های زندگی را تأمین کند و برای آینده خود و فرزندانش برنامه ریزی داشته باشد؛ نه این که تنها یک سرمایه اولیه دریافت کرده باشد و بعد با اقساط آن تنها بماند.
نبود بیمه و امنیت شغلی چه تاثیری بر وضعیت اقتصادی زنان سرپرست خانوار دارد؟
نبود بیمه و امنیت شغلی برای زنان سرپرست خانوار فقط به مفهوم محرومیت از یک مزیت شغلی نیست؛ مساله اینست که این زنان معمولا نمی توانند در زمان بیماری، ازکارافتادگی یا قطع ناگهانی درآمد، مسئولیت های زندگی را متوقف کنند. هزینه های خانه و نیازهای فرزندان هر ماه پابرجا می باشد، حتی اگر مادر نتواند چند روز کار کند یا کارفرما تصمیم بگیرد دیگر او را به کار نگیرد.
برای مثال، زنی را تصور کنید که در خانه های مردم کار نظافت انجام می دهد. اگر به سبب کمردرد یا لطمه جسمی یک هفته نتواند کار کند، امکان دارد نه فقط درآمد همان هفته را از دست بدهد، بلکه برای پرداخت اجاره یا خرید مایحتاج خانه هم گرفتار مشکل شود. اگر بیمه درمانی مناسبی نداشته باشد، هزینه مراجعه به پزشک و تهیه دارو هم به این فشار اضافه می شود. در چنین شرایطی، بیماری فقط یک مساله پزشکی نیست؛ می تواند نظم اقتصادی کل خانواده را به هم بزند.
یکی از دغدغه های ذهنی این زنان، نگرانی دائمی از آینده است؛ این که اگر خودشان بیمار شوند، چه کسی مخارج خانه را تأمین می کند؟ اگر چند سال دیگر توان کارکردن نداشته باشند، چه پشتوانه ای خواهند داشت؟ این نگرانی ها امکان دارد حتی زمانیکه درآمد فعلی شان برای گذران زندگی کافی است، آرامش آنها را مختل کند. درنتیجه، امنیت شغلی فقط یک مبحث اقتصادی نیست؛ با احساس آرامش، امکان تصمیم گیری برای آینده و کیفیت زندگی خانوادگی هم ارتباط دارد.
البته در کشور ظرفیت هایی برای توسعه پوشش بیمه ای این گروه وجود دارد. ازجمله، طرح بیمه خویش فرمای زنان سرپرست خانوار با حمایت نهادهایی مانند سازمان بهزیستی و کمیته امداد که از سال ۱۳۹۰ با هدف گسترش پوشش بیمه ای این زنان اجرا شده است. مساله مهم اینست که زنان واجد شرایط بتوانند از این ظرفیت ها آگاه شوند و متناسب با وضعیت شغلی و اقتصادی خود به آنها دسترسی داشته باشند.
از طرف دیگر، باید میان بیمه درمانی و بیمه بازنشستگی یا تأمین اجتماعی تفاوت قائل شد. برخورداری از پوشش درمانی به کاهش هزینه های پزشکی کمک می نماید، اما لزوماً برای دوران سالمندی یا ازکارافتادگی درآمدی ایجاد نمی نماید. زنی که سال ها در مشاغل غیررسمی کار کرده، امکان دارد در میانسالی متوجه شود سابقه بیمه ای کافی برای برخورداری از مستمری ندارد؛ درحالی که سالهای زیادی از عمرش را صرف تأمین زندگی خانواده کرده است.
به نظر من، حمایت مؤثر در این عرصه باید سه نتیجه مشخص داشته باشد: کاهش نگرانی زنان از هزینه های درمان، ایجاد پشتوانه ای برای دوران سالمندی و ازکارافتادگی، و افزایش امنیت شغلی بوسیله قراردادهای روشن و اجرای حقوق قانونی کار. همینطور لازم است اطلاع رسانی در رابطه با انواع بیمه و شرایط استفاده از آنها ساده تر شود؛ چون گاهی مساله فقط نبود حمایت نیست، بلکه زن نمی داند از چه مسیری می تواند حق خویش را پیگیری کند.
درنهایت، زن سرپرست خانوار نباید مجبور باشد بین تأمین نیازهای امروز فرزندانش و تأمین امنیت فردای خودش یکی را انتخاب نماید. سیاست حمایتی زمانی اثر واقعی دارد که هم به گذران زندگی امروز کمک نماید و هم آینده خود این زنان را به رسمیت بشناسد.
چه تغییراتی در سیاستهای حمایتی لازم است تا زنان سرپرست خانوار بجای وابستگی به کمک های مقطعی، به استقلال اقتصادی پایدار برسند؟
برای رسیدن به استقلال اقتصادی پایدار، به نظرم لازم است سیاستهای حمایتی از یک منطق ساده فاصله بگیرند: این که هر زن سرپرست خانوار، فقط با دریافت کمک، وام یا معرفی به یک شغل می تواند از مشکلاتش عبور کند. این زنان از نظر سن، تعداد فرزندان، محل زندگی، تحصیلات، توان جسمی، سابقه کاری و حتی شبکه خانوادگی شرایط متفاوتی دارند. بنابراین، سیاست مؤثر باید امکان انتخاب مسیرهای متفاوت را فراهم آورد، نه این که برای همه یک نسخه واحد بپیچد.
چند تغییر مشخص و قابل اجرا می تواند در این مورد مؤثر باشد:
اول، حمایت ها باید بصورت یک پرونده پیوسته و قابل پیگیری ارایه شوند. امروز امکان دارد یک زن برای کمک معیشتی به یک نهاد، برای اشتغال به نهادی دیگر و برای حل مسایل فرزندش به دستگاه سومی رجوع کند و هر بار هم مدارک و شرایط متفاوتی داشته باشد. میتوان با استفاده از ظرفیت سامانه های موجود و تعیین یک مددکار مسئول، این مسیر را هماهنگ کرد؛ به شکلی که زن مجبور نباشد مشکلاتش را بارها از ابتدا توضیح دهد و میان چند اداره رفت وآمد کند. این اقدام الزاماً به ایجاد سازمان جدیدی نیاز ندارد؛ بیشتر به تقسیم روشن مسئولیت ها و اتصال خدمات موجود وابسته است.
دوم، نباید با نخستین درآمد، حمایت ها بطور ناگهانی قطع شوند. فرض کنید زنی بعد از چند سال، شغلی پیدا می کند و ماهانه درآمدی به دست می آورد که هنوز برای تأمین کامل هزینه های خانواده کافی نیست. اگر با آغاز کار، همه کمک های دریافتی او بلا فاصله حذف شود، امکان دارد افزایش درآمد واقعی اش خیلی ناچیز باشد و حتی انگیزه پذیرش شغل را از دست بدهد. میتوان با طراحی ضابطه مند و قانونی، حمایت ها را متناسب با افزایش درآمد و در یک دوره گذار کاهش داد؛ البته با حفظ حمایت های ضروری خردسالان و بدون ایجاد تعهدات نامشخص برای دولت.
این روش در بعضی کشورهای دیگر هم سابقه دارد. برای مثال، در یک طرح آزمایشی در هلند، به والدین تنها اجازه داده شد قسمتی از درآمد حاصل از کار را در کنار کمک اجتماعی حفظ کنند تا ورود به بازار کار به از دست دادن فوری حمایت منجر نشود.
سوم، قسمتی از حمایت ها باید به کاهش هزینه های زندگی اختصاص یابد، نه فقط افزایش درآمد. گاهی مساله اصلی یک زن این نیست که توانایی کارکردن ندارد، بلکه بخش بزرگی از درآمدش صرف هزینه هایی می شود که بدون آنها امکان ادامه زندگی یا اشتغال وجود ندارد. به عنوان نمونه، اگر مادری برای رفتن به محل کار ناچار باشد هر روز هزینه سنگینی برای رفت وآمد یا مراقبت از فرزندش بپردازد، کمک به تأمین این هزینه ها امکان دارد از یک دوره آموزشی دیگر برای او مفیدتر باشد. بنابراین، باید امکان استفاده از خدماتی مانند مراقبت ارزان از کودک، خدمات مشاوره حقوقی و حمایت های هدفمند مسکن را متناسب با نیاز خانواده گسترش داد. تجربه کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی و توسعه هم نشان داده است که ترکیب حمایت مالی با خدمات مراقبتی و اجتماعی، از اتکا به پرداخت نقدی به تنهایی مؤثرتر است.
چهارم، باید از ظرفیت خرید دولت و شهرداری ها برای ایجاد بازار واقعی بهره برد. بجای این که همیشه از زنان بخواهیم محصولی تولید کنند و بعد خودشان بدنبال مشتری بگردند، میتوان در چهارچوب قوانین معاملات عمومی و با رعایت رقابت و کیفیت، زمینه حضور کسب وکارهای واجد شرایط زنان سرپرست خانوار را در زنجیره تأمین فراهم نمود. به عنوان نمونه، تعاونی های محلی این زنان می توانند درصورت داشتن استانداردهای ضروری جهت تأمین قسمتی از خدمات پذیرایی، دوخت لباس کار یا تولید محصولات مورد نیاز مراکز عمومی رقابت کنند. در این شیوه، حمایت دولت فقط پرداخت پول نیست؛ ایجاد فرصت دسترسی به مشتری هم هست. البته این پیشنهاد نیازمند طراحی ضوابط شفاف است تا به قراردادهای صوری یا واگذاری های غیررقابتی منجر نشود.
پنجم، باید برای گروه هایی که امکان اشتغال متعارف ندارند، مسیر متفاوتی تعریف شود. استقلال اقتصادی را نباید فقط با استخدام تمام وقت سنجید. زنی که از فرزند دارای معلولیت مراقبت می کند، زنی که خود محدودیت جسمی دارد یا زنی که در منطقه ای با فرصتهای شغلی اندک زندگی می کند، امکان دارد نتواند وارد الگوی معمول اشتغال شود. برای این گروه ها، فعالیت نیمه وقت، کار دورکار واقعی، تعاونی های محلی یا حمایت درآمدی متناسب با شرایط می تواند انتخاب مناسب تری باشد. سیاست درست، زنی را که به سبب شرایط خارج از اختیارش امکان اشتغال ندارد، از حمایت ضروری محروم نمی کند.
ششم، عملکرد دستگاهها باید با نتیجه زندگی زنان سنجیده شود، نه با تعداد خدمات ارایه شده. اگر نهادی اعلام نماید به هزار زن آموزش داده یا به چند صد نفر تسهیلات پرداخت کرده است، هنوز نمی دانیم این اقدامات چه تغییری در زندگی آنها بوجود آورده است. لازم است مشخص شود چه تعداد از زنان بعد از یک یا دو سال وضعیت اقتصادی باثبات تری دارند، چه تعداد توانسته اند از فقر شدید فاصله بگیرند و چه تعداد به سبب شرایط خانوادگی یا محدودیت های بازار کار همچنان به حمایت نیاز دارند. این ارزیابی باید با حفظ محرمانگی اطلاعات و بدون تبدیل شدن به ابزاری برای قطع خودکار حمایت ها صورت گیرد.
در ایران هم آئین نامه پنجره واحد خدمات حمایتی ایرانیان، مصوب سال ۱۴۰۳، ظرفیت قانونی مهمی برای هماهنگی خدمات و روشن تر شدن فرآیند ارایه حمایت ها بوجود آورده است. میتوان از همین ظرفیت برای پیگیری منسجم تر وضعیت زنان سرپرست خانوار استفاده کرد، بجای آنکه سیستم ها و طرح های موازی جدیدی ایجاد شوند.
درنهایت، باید واقعیت بودجه عمومی و محدودیت منابع را هم درنظر گرفت. قرار نیست دولت همه مشکلات اقتصادی این خانواده ها را به تنهایی حل کند؛ اما می تواند منابع محدود را دقیق تر هزینه کند، از موازی کاری بکاهد و حمایت را به نیاز واقعی افراد نزدیک تر نماید. استقلال اقتصادی پایدار زمانی شکل می گیرد که زن سرپرست خانوار بتواند متناسب با شرایط خودش مسیر زندگی را انتخاب نماید، از فرصتهای واقعی برخوردار باشد و اگر هنوز به کمک نیاز دارد، به سبب دریافت حمایت تنبیه یا از خدمات ضروری محروم نشود. هدف، حذف حمایت دولتی نیست؛ هدف اینست که حمایت، هم مانع سقوط خانواده به فقر شود و هم امکان پیشرفت را برای کسانیکه ظرفیت و فرصت آنرا دارند، فراهم آورد.
به اجمال، زنی که مهارت و مشتری دارد، اما سرمایه خرید تجهیزات ندارد، با زنی که هنوز مهارت مشخص یا شناختی از بازار ندارد، شرایط متفاوتی دارد. زنی که از فرزند دارای معلولیت مراقبت می کند، زنی که خود محدودیت جسمی دارد یا زنی که در منطقه ای با موقعیت های شغلی اندک زندگی می کند، امکان دارد نتواند وارد الگوی معمول اشتغال شود. این ارزیابی باید با حفظ محرمانگی اطلاعات و بدون تبدیل شدن به ابزاری برای قطع خودکار حمایت ها صورت گیرد. در ایران هم آیین نامه پنجره واحد خدمات حمایتی ایرانیان، مصوب سال ۱۴۰۳، ظرفیت قانونی مهمی برای هماهنگی خدمات و روشن تر شدن پروسه ارائه حمایت ها بوجود آورده است.
منبع: بلاگ سان
این پست بلاگ سان را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین پستهای مرتبط
نظرات کاربران بلاگ سان در مورد این مطلب